Gezondheid en gezondheidszorg
Iedereen kan medische zorg nodig hebben. In Nederland is het belangrijk om te weten waar je met een gezondheidsprobleem naartoe gaat. Je gaat niet met ieder probleem direct naar het ziekenhuis.
Bij gewone gezondheidsklachten is de huisarts meestal het eerste contact. Bij een ernstig ongeval of direct levensgevaar bel je 112.
De huisarts
Als je in Nederland woont, is het verstandig je in te schrijven bij een huisarts in de buurt.
Heb je bijvoorbeeld al een paar dagen pijn, koorts of andere klachten? Dan neem je meestal eerst contact op met de huisarts.
Je kunt vaak niet zomaar naar de huisarts lopen. Meestal bel je de praktijk of maak je online een afspraak.
Bij veel huisartsen spreekt de patiënt eerst met de doktersassistent. De assistent vraagt wat er aan de hand is. Zo kan de praktijk bepalen hoe snel je hulp nodig hebt.
Soms geeft de assistent advies. Soms krijg je een afspraak bij de huisarts.
De huisarts verwijst
De huisarts behandelt veel gezondheidsproblemen zelf. Soms is onderzoek of behandeling door een specialist nodig.
De huisarts kan je dan verwijzen. Met een verwijzing kun je bijvoorbeeld naar een dermatoloog, cardioloog of andere medisch specialist.
Je gaat dus bij gewone klachten meestal niet zelf rechtstreeks naar een specialist in het ziekenhuis.
’s Avonds en in het weekend
De eigen huisarts is 's avonds, 's nachts en in het weekend meestal gesloten.
Heb je een medisch probleem dat niet kan wachten tot je eigen huisarts weer open is? Dan kun je contact opnemen met de huisartsenpost.
De huisartsenpost is bedoeld voor dringende huisartsenzorg buiten de normale openingstijden. Het is niet de bedoeling de huisartsenpost te gebruiken voor een klacht die zonder probleem tot de volgende werkdag kan wachten.
112
Het alarmnummer 112 is voor noodsituaties.
Je belt bijvoorbeeld 112 bij een ernstig verkeersongeluk, een mogelijke hartstilstand of wanneer iemand in direct levensgevaar is.
Een verkoudheid, rugpijn die al enkele weken bestaat of een gewone griep is normaal gesproken geen reden om 112 te bellen.
Bij twijfel over een dringend medisch probleem kun je overdag de huisarts en buiten openingstijden de huisartsenpost bellen. Zij kunnen beoordelen welke hulp nodig is.
De tandarts
Voor problemen met je tanden en kiezen ga je naar de tandarts.
Het is verstandig regelmatig voor controle naar de tandarts te gaan. Zo kunnen problemen soms worden ontdekt voordat je veel pijn krijgt.
Bij ernstige tandpijn neem je contact op met een tandarts. Buiten openingstijden kan er een tandheelkundige spoeddienst zijn.
Tandartskosten voor volwassenen vallen niet automatisch onder de gewone basisverzekering. Daarvoor kan een aanvullende verzekering nodig zijn, of je betaalt de kosten zelf.
Voor kinderen en jongeren tot 18 jaar worden veel gewone tandartskosten wel vanuit de basisverzekering betaald.
De apotheek
Medicijnen kun je bij een apotheek krijgen.
Sommige medicijnen zijn alleen verkrijgbaar met een recept van een arts. De arts schrijft het medicijn voor en de apotheek levert het.
Andere medicijnen kun je zonder recept kopen. Sommige eenvoudige middelen zijn ook verkrijgbaar bij een drogist of supermarkt.
De apotheek kan uitleg geven over het gebruik van medicijnen. Het is belangrijk om te weten hoeveel je moet gebruiken en wanneer.
Zorgverzekering
Wie in Nederland woont of werkt, moet in veel gevallen een Nederlandse zorgverzekering hebben.
De verplichte basisverzekering betaalt veel noodzakelijke medische zorg. De overheid bepaalt welke zorg in het basispakket zit.
Je kiest zelf een zorgverzekeraar. Zorgverzekeraars moeten iedereen voor de basisverzekering accepteren. Zij mogen iemand niet weigeren omdat die persoon ziek is.
Oekraïense ontheemden die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen, kunnen voor medische zorg onder een speciale regeling vallen: de Regeling Medische zorg Ontheemden uit Oekraïne (RMO). Daardoor kan hun situatie anders zijn dan die van iemand met een gewone Nederlandse zorgverzekering.
Premie en zorgtoeslag
Wie een gewone Nederlandse zorgverzekering heeft, betaalt meestal iedere maand zorgpremie aan de zorgverzekeraar.
Mensen met een lager inkomen kunnen onder voorwaarden zorgtoeslag krijgen. Zorgtoeslag vraag je aan bij de Belastingdienst.
Zorgtoeslag is dus geen medische behandeling en ook geen verzekering. Het is een bijdrage van de overheid in de kosten van de zorgverzekering.
Eigen risico
Bij de gewone Nederlandse basisverzekering bestaat voor volwassenen een verplicht eigen risico.
Dat betekent dat je bepaalde zorgkosten eerst zelf betaalt tot een bepaald bedrag. Daarna betaalt de zorgverzekeraar volgens de voorwaarden van de verzekering.
Niet alle zorg valt onder het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt bijvoorbeeld niet onder het verplichte eigen risico.
Word je door de huisarts verwezen en krijg je daarna onderzoek of behandeling in het ziekenhuis, dan kunnen die kosten wel onder het eigen risico vallen.
Voor kinderen onder de 18 jaar geldt geen verplicht eigen risico.
Voor Oekraïense ontheemden die zorg krijgen via de RMO geldt geen eigen risico zoals bij de gewone basisverzekering.
Kinderen
Kinderen krijgen in Nederland regelmatig controles en vaccinaties aangeboden.
Voor jonge kinderen gebeurt veel preventieve zorg via het consultatiebureau. Daar wordt bijvoorbeeld gekeken naar groei en ontwikkeling.
Als kinderen ouder zijn, wordt een deel van deze preventieve zorg uitgevoerd door de jeugdgezondheidszorg.
Voor gewone ziekte kan een kind naar de huisarts.
Medische informatie
Een arts heeft een beroepsgeheim. Dat betekent dat medische informatie niet zomaar met andere mensen mag worden gedeeld.
Ook een werkgever heeft niet automatisch recht op alle medische informatie van een werknemer.
Als je ziek bent en niet kunt werken, meld je je ziek bij je werkgever. Je hoeft je werkgever normaal gesproken niet precies te vertellen welke ziekte je hebt.
Bij langdurige ziekte kan een bedrijfsarts beoordelen wat iemand nog wel en niet kan doen op het werk.
Onthoud
Bij gezondheidszorg in Nederland:
- begin je bij gewone gezondheidsklachten meestal bij de huisarts;
- kan de huisarts je naar een specialist verwijzen;
- bel je buiten openingstijden de huisartsenpost als hulp niet kan wachten;
- bel je 112 bij een ernstige noodsituatie;
- ga je voor je gebit naar de tandarts;
- haal je voorgeschreven medicijnen bij de apotheek;
- is een basisverzekering voor veel mensen verplicht;
- kunnen Oekraïense ontheemden onder de RMO vallen;
- geldt bij een gewone basisverzekering voor volwassenen meestal een eigen risico;
- valt een bezoek aan de huisarts niet onder het verplichte eigen risico;
- hebben kinderen onder 18 jaar geen verplicht eigen risico;
- kun je bij een laag inkomen mogelijk zorgtoeslag krijgen;
- krijgen kinderen preventieve controles aangeboden;
- is medische informatie privé.
