Gebiedende wijs
- Bevel: Zwijg!
- Instructie: Kook een ei.
- Opdracht: Sluit de deur.
Simpel
• ik-vorm
• vooraan in de zin
• geen onderwerp
Formeel
• u-vorm
• vooraan in de zin
• geen onderwerp
Infinitief
• hele werkwoord
• elders in de zin
• geen onderwerp
Voorbeelden
Ga zitten!
Kom hier!
Ga weg!
Gaat u zitten!
Komt u maar even hier!
Gaat heen!
Niet roken!
Deur sluiten!
Niet bellen in de auto!
Uitzondering: zijn
Wees flink! Wees even stil!
En, maar, dus en of kunnen wel voor het werkwoord komen:
Dus kom op tijd!
Een conditionele bijzin (als … dan) kan ook vooraan staan:
Als je ziek bent, blijf dan thuis.
Als de docent praat, wees dan stil.
Wil je zwemmen, neem dan een zwembroek mee.
Vriendelijker maken
De gebiedende wijs klinkt Nederlanders onvriendelijk in de oren. Om de imperatief zachter of juist nadrukkelijker te maken, kun je modale werkwoorden (kunt je, wilt je, zou je) of modale partikels (maar, even, eens, gewoon, misschien, nou, toch) gebruiken.
Voorbeelden
Bevel: Doe de deur dicht!
Opdracht: Doe de deur even dicht, alsjeblieft.
Verzoek: Zou je de deur misschien even dicht kunnen doen?
Bevel: Heb geduld.
Opdracht: Heb een beetje geduld, alsjeblieft.
Verzoek: Zou je misschien een beetje geduld willen hebben?
Bevel: Kom!
Opdracht: Kom nou toch eens een keer!
Dringend verzoek: Kom je nou nog of niet?
Video, Dutchies: maar, even, gewoon, toch, nou, eens, misschien
Gebiedende wijs: oefening
This quiz is for logged in users only.
